Saturday, 4 May 2019

A truce is established

Some more Homer today. This is an excerpt from Book III which I translated for no known reason. I had plans to translate several other excerpts of Iliad and Odyssey, like Hector and Andromacha, or Achilles killing Hector, but then the summer ended, school started, and when March/May arrived and I had time, I decided to move on to Aeolic and Sappho, so I never translated those, unfortunately. This is, again, translated in summer 2009, and edited in summer 2012, possibly with | to mark hands-ups with respect to making the Latin hexameters scan. Anyways, let's see this truce, shall we?


Σπονδήν ποιέειν κρίνεται (λογος γʹ)
Οἱ δ’ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ’ ἀλλήλοισιν ἰόντες,      15
Τρωσὶν μὲν προμάχιζεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς
Παρδαλέην ὤμοισιν ἔχων καὶ καμπύλα τόξα
Καὶ ξίφος· αὐτὰρ δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ
Πάλλων Ἀργείων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους
Ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.      20
Τὸν δ’ ὡς οὖν ἐνόησεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος
Ἐρχόμενον προπάροιθεν ὁμίλου μακρὰ βιβάντα,
Ὥς τε λέων ἐχάρη μεγάλῳ ἐπὶ σώματι κύρσας
Εὑρὼν ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα
Πεινάων· μάλα γάρ τε κατεσθίει, εἴ περ ἂν αὐτὸν      25
Σεύωνται ταχέες τε κύνες θαλεροί τ’ αἰζηοί·
Ὣς ἐχάρη Μενέλαος Ἀλέξανδρον θεοειδέα
Ὀφθαλμοῖσιν ἰδών· φάτο γὰρ τίσεσθαι ἀλείτην·
Αὐτίκα δ’ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.
Τὸν δ’ ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς      30
Ἐν προμάχοισι φανέντα, κατεπλήγη φίλον ἦτορ,
Ἂψ δ’ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ’ ἀλεείνων.
Ὣς δ’ ὅτε τίς τε δράκοντα ἰδὼν παλίνορσος ἀπέστη
Οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὑπό τε τρόμος ἔλλαβε γυῖα,
Ἂψ δ’ ἀνεχώρησεν, ὦχρός τέ μιν εἷλε παρειάς,      35
Ὣς αὖτις καθ’ ὅμιλον ἔδυ Τρώων ἀγερώχων
Δείσας Ἀτρέος υἱὸν Ἀλέξανδρος θεοειδής.
Τὸν δ’ Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσιν·
«Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ
Αἴθ’ ὄφελες ἄγονός τ’ ἔμεναι ἄγαμός τ’ ἀπολέσθαι·      40
Καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον ἦεν
Ἢ οὕτω λώβην τ’ ἔμεναι καὶ ὑπόψιον ἄλλων.
Ἦ που καγχαλόωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
Φάντες ἀριστῆα πρόμον ἔμμεναι, οὕνεκα καλὸν
Εἶδος ἔπ’, ἀλλ’ οὐκ ἔστι βίη φρεσὶν οὐδέ τις ἀλκή.      45
Ἦ τοιόσδε ἐὼν ἐν ποντοπόροισι νέεσσι
Πόντον ἐπιπλώσας, ἑτάρους ἐρίηρας ἀγείρας,
Μιχθεὶς ἀλλοδαποῖσι γυναῖκ’ εὐειδέ’ ἀνῆγες
Ἐξ ἀπίης γαίης νυὸν ἀνδρῶν αἰχμητάων
Πατρί τε σῷ μέγα πῆμα πόληΐ τε παντί τε δήμῳ,      50
Δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ;
Οὐκ ἂν δὴ μείνειας ἀρηΐφιλον Μενέλαον;
Γνοίης χ’ οἵου φωτὸς ἔχεις θαλερὴν παράκοιτιν·
Οὐκ ἄν τοι χραίσμῃ κίθαρις τά τε δῶρ’ Ἀφροδίτης
Ἥ τε κόμη τό τε εἶδος ὅτ’ ἐν κονίῃσι μιγείης.      55
Ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἦ τέ κεν ἤδη
Λάϊνον ἕσσο χιτῶνα κακῶν ἕνεχ’ ὅσσα ἔοργας».
Τὸν δ’ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·
« Ἕκτορ ἐπεί με κατ’ αἶσαν ἐνείκεσας οὐδ’ ὑπὲρ αἶσαν·
αἰεί τοι κραδίη πέλεκυς ὥς ἐστιν ἀτειρὴς      60
Ὃς τ’ εἶσιν διὰ δουρὸς ὑπ’ ἀνέρος ὅς ῥά τε τέχνῃ
Νήϊον ἐκτάμνῃσιν, ὀφέλλει δ’ ἀνδρὸς ἐρωήν·
Ὣς σοὶ ἐνὶ στήθεσσιν ἀτάρβητος νόος ἐστί·
Μή μοι δῶρ’ ἐρατὰ πρόφερε χρυσέης Ἀφροδίτης·
Οὔ τοι ἀπόβλητ’ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα      65
Ὅσσα κεν αὐτοὶ δῶσιν, ἑκὼν δ’ οὐκ ἄν τις ἕλοιτο·
Νῦν αὖτ’ εἴ μ’ ἐθέλεις πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι,
Ἄλλους μὲν κάθισον Τρῶας καὶ πάντας Ἀχαιούς,
Αὐτὰρ ἔμ’ ἐν μέσσῳ καὶ ἀρηΐφιλον Μενέλαον
Συμβάλετ’ ἀμφ’ Ἑλένῃ καὶ κτήμασι πᾶσι μάχεσθαι·      70
Ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,
Κτήμαθ’ ἑλὼν εὖ πάντα γυναῖκά τε οἴκαδ’ ἀγέσθω·
Οἱ δ’ ἄλλοι φιλότητα καὶ ὅρκια πιστὰ ταμόντες
Ναίοιτε Τροίην ἐριβώλακα, τοὶ δὲ νεέσθων
Ἄργος ἐς ἱππόβοτον καὶ Ἀχαιΐδα καλλιγύναικα».      75
Ὣς ἔφαθ’, Ἕκτωρ δ’ αὖτ’ ἐχάρη μέγα μῦθον ἀκούσας.
Indutias facere statuitur (liber III)
Ā́tque͜ īllī́, dēnsā́ti͜ ĭn ălí͞os ălĭī́, cūm tum͜ ī́rēnt,
Trṓiānī́s Părĭs ī́psĕ dĕṓ sĭmĭlī́s prǣpū́gnāt
Pā́nthērǣ́ hŭmĕrī́s pēllem͜ ḗt cūrvum͜ ā́rcŭm hăbḗbat
Ḗt glădĭum;͜ ā́t hāstā́s du͞as ī́n mănĭbū́s vībrā́băt
Sī́dĕrĕā́s mūcrṓnēs, Ā́rgīvûm͜ ṓptĭmŭm ṓmnēm
Tḗrrĭbĭlī́ pūgnǣ́quĕ vŏcā́bāt cṓmmĭnŭs. Ā́tquĕ
Ī́llum͜ ērgo͜ ū́t vīdī́t cārū́s Mārtī́ Mĕnĕlā́ŭs
͞Éuntēm lṓngīs pā́ssŭbŭs ā́nte͜ ōmnḗs ălĭṓs, tūm
Ū́t lĕŏ mā́gnūm cṓrpūs si͜ ī́nvĕnĭt ͞é͞o bĕnĕ gá͞udĕt
Cṓrnūtū́m cērvum͜ á͞ut cāpram͜ ī́nvĕnĭḗns ēsū́ri͞ens
Sī́lvēstrḗm; pĕrĕdī́tque͜ ĕnĭm, ḗtjāmsi͜ ā́ răpĭdī́s tūm
Ṓpprĭmĭtū́r cănĭbū́s, pŭĕrī́s ēt flṓrĭdo͜ ĭn ǣ́vō:
Sī́c gāvī́sūst dé͞o sĭmĭlḗm Părĭdḗm cūm vī́dī̆t
Ī́lle͜ ŏcŭlī́s; cūm sṓlvēndū́m dīxḗt scĕlŭs ī́llī;
Ā́rmǎ fĕrḗns tūm dḗ cūrrū́ sāltā́vĭt ăd hū́mŭm.
͞Éumque͜ ĭgĭtū́r cūm vī́dĭt Ălḗxāndḗr sĭmĭlī́s d͞eo
Prǣ́pūgnā́ntem͜ ĭn Ăchī́vīs, cā́rūm tḗrrĭtŭs ḗst cōr,
Rḗtrōrsum͜ ā́d cŏmĭtḗs rĕdĭī́tque͜, ŏbĭtū́mque͜ ēffū́gĭt.
Ū́t quī sḗrpēntem͜ ā́spĭcĭā́t fŭgĭt ī́ndĕ rĕtrṓrsum
Ī́n mōntī́s vālle,͜ ā́tque͜ hōrrṓr mēmbrī́s ĭnĭt ī́llŭm,
Rḗtrōrsū́mquĕ rĕdī́t, pāllṓrquĕ gĕnā́s ĭnĭt ī́llŭm,
Sī́c rētrṓrsum͜ īn fṓrtēs Ī́lĭăcṓs se͜ īmmḗrsit
D͞éo sĭmĭlī́s vĕrĭtū́s Părĭ’ fī́lĭŭm Ā́trĕi͜ ĕū́nce.
Vḗrbīsque͜ é͞um vīsū́m rēprḗndīt tū́rpĭbŭs Hḗctōr:
«Sḗdūctṓr mălĕdī́ctĕ Părī́s, tū ṓptĭmĕ cṓrpūs,
Mū́lĭĕrṓse,͜ ŭtĭnā́m pōssḗs nōn nā́tum͜ h͞a͞ud iū́nctūm
Mṓrtŭŭm ḗssĕ: ĕt hṓc cŭpĭam͜ ḗt mĕlĭū́s mūlto͜ ḗssēt
Quā́m sīc dḗdĕcŭs ṓmnĭbŭs ḗssĕquĕ ī́nvīsū́mquĕ.
Grā́ ī cḗrtă cŏmā́s lōngī́ nōs tḗmpŏrĕ rī́dēnt
Hṓc, īnsī́gnĕ căpū́t dīcḗntēs, quṓd spĕcĭe͜ ī́llĕ
Pū́lchĕr ădḗst, āt cṓr nēc strḗnŭŭs ḗst nēc fṓrtīs.
Nṓnnĕ tălī́s cūmque͜ ḗssēs ḗt mărĕ cū́m pĕrĭī́ssēs
Nā́vĭbŭs ḗt cōllḗgīssḗs fīdṓs cŏmĭtḗs, ̆tūm
Ā́bdūxī́stī pū́lchrām mū́lĭĕrḗm, pērmī́xtŭs
Ḗxtērnī́s, ūxṓrēm bḗllīcṓsûm͜ hŏmĭnū́mquĕ
Tú͞oquĕ pătrī́ dāmnū́m māgnū́mque͜ ūrbī́quĕ tŏtī́quĕ
Vū́lgō, hṓstĭbŭ’ g͞á͞udĭŭm, ā́c tĭbĭ dḗdĕcŭs ī́psī?
Nṓnne͜ a͞utem͜ ḗxpēctḗs Mārtī́ cārū́m Mĕnĕlā́ūm?
Quā́lī’ vĭri͜ ū́xōrḗm tu͜ hăbé͞as flōrḗntem͜ ĭtă scī́bis;
Dṓnă tĭbi͜ á͞uxĭlĭṓ Vĕnĕrī́s, cĭthărā́mque,͜ hăbĕā́s nōn,
Nḗc cŏmă nḗc spĕcĭḗs, īn pū́lvĕrĕ sī́ iăcĕā́s tū.
Sḗd mūltū́m tĭmĭdī́ Trōiā́ni,͜ ălĭtḗr iām cḗrtē
Ī́ndŭĕrḗs lăpĭdū́m tŭnĭcā́m prōptḗr mălă fā́ctă».
Ā́tquĕ ĕī́ rēspṓndĭt Ălḗxāndḗr sĭmĭlī́s de͞o:
«Hḗctōr, cū́m rēctḗ rĕprĕhḗndĕrĭ’, nṓn īniū́stē,
Mḗ: sēmpḗr tĭbĭ ḗst ŭtĭ ā́scĭă cṓr rĭgĭdū́m, quǣ
Pḗr līgnū́m mīttā́tŭr ăb ā́rte͜ hŏmĭnī́s quī cǽ̄dāt
Lī́gnūm nā́vī, fṓrtĭŏrḗmque͜ īllum͜ ī́psă făcĭt tŭm;
Sī́c īnfḗxĭbĭlī́s mēns ḗst tĭbĭ pḗctŏre͜ ĭn ī́mō;
Dṓnă nĕ mī́ Vĕnĕrī́s cōntḗmnās tu͜ á͞ureæ͜ ămā́tă:
Nā́m nōn cṓntēmnḗndă dĕū́̂m sūnt splḗndĭdă dṓnă,
Quǣ́cūmque͜ ī́llī dḗnt, nūllū́s cum͜ hăbé͞at quī quǽ̄răt;
Ā́t sī nū́nc mē vī́s cōntḗndĕrĕ á͞ut pūgnā́rĕ,
Ū́t rĕlĭquī́ Trōiā́ni͜ ĕt Ăchī́vi͜ ōmnḗs sĕdĕā́nt fāc,
Ā́tque͜ ĕgŏ ḗt Mārtī́ cārū́s Mĕnĕlá͞us pūgnḗmŭs
Ī́n mĕdĭṓ Hĕlĕnā́m prōptḗr ātque͜ ṓmnĭă bṓnă;
Ā́tquĕ ŭtḗrvīs nṓstrum͜ ādvī́ncăt ĭn ā́ltĕrŭm, ī́llĕ
Bṓnă mū́lĭĕrḗmquĕ ăgḗns, dŏmum͜ ĕā́t bĕnĕ rū́rsŭs;
Ḗt vōs ṓmnēs ī́cto͜ hăbĭtētīs fœ̄́dĕrĕ Ī́li͞um
Fḗrtĭlem,͜ ălḗtnĕm ĕquṓs Ārgṓs vērsū́s făcĭā́nt͞ ii
Nā́vĭbŭ’ cūrs’ ăc Ăchǣ́ās pū́lchrās mū́lĭĕrḗs s͞u͞as».
Fā́tŭs, ĕū́mque a͞ud́i͞ens Hēctṓr tūm g͞á͞udĭă sēnt͞iit.

No comments:

Post a Comment